EXW ile FCA arasındaki fark nerede başlar, DDP neden göründüğünden pahalıdır? Teslim şekli seçiminin maliyete ve riske etkisini örneklerle anlattık.
Dış ticarette en çok tartışma yaratan konu, malın hangi noktadan sonra alıcının sorumluluğuna geçtiğidir. Incoterms kuralları bunu tanımlar; ancak uygulamada sık karıştırılan birkaç madde hâlâ ciddi maliyet farkları doğurur.
EXW — fabrika teslim
Satıcının sorumluluğu malı fabrikada hazır etmekle biter. Yükleme bile teorik olarak alıcıya aittir. İhracat gümrük beyanını alıcı adına yapmak çoğu ülkede sorun çıkardığı için, EXW sözleşmelerinde pratikte satıcı yine de beyanı üstlenir. Bu nedenle çoğu durumda FCA daha doğru bir tercihtir.
FCA — taşıyıcıya teslim
Satıcı, malı alıcının belirlediği taşıyıcıya teslim eder ve ihracat gümrüğünü yapar. Riskin devir noktası nettir. Konteyner sevkiyatlarında FOB yerine FCA kullanmak, riskin limanda değil yükleme anında devredilmesini sağlar.
FOB ve CIF — yalnızca gemi için
FOB ve CIF, adı üstünde deniz taşımacılığı için tasarlanmıştır. Konteyner sevkiyatında kullanıldığında, mal limanda terminalde beklerken riskin kimde olduğu tartışmalı hale gelir. Karayolu veya hava kargo sevkiyatında bu iki terimi kullanmak doğru değildir.
DAP ve DDP arasındaki kritik fark
DAP'ta mal alıcının adresine getirilir ama ithalat vergileri alıcıya aittir. DDP'de ise ithalat gümrük vergisi ve KDV dahil her şey satıcıdadır. DDP teklifi verirken varış ülkesindeki vergi oranlarını, ürünün GTİP kodunu ve olası ek denetimleri hesaba katmayan firmalar, satıştan elde ettikleri kârın tamamını gümrükte bırakabilir.
Teklif alırken şunu sorun
- Navlun hangi noktaya kadar geçerli?
- Terminal masrafları ve ordino ücreti dahil mi?
- İthalat vergisi kimin üzerinde?
- Sigorta hangi teminat seviyesinde yapılıyor?
Teslim şeklini yalnızca fiyat listesine bakarak seçmek yerine, riskin ve masrafın nerede devredildiğini yazılı olarak netleştirmek, ilerideki anlaşmazlıkların çoğunu baştan önler.
Sözleşmeye yazarken nelere dikkat etmeli?
Incoterms terimini tek başına yazmak yeterli değildir. Terimin yanına hem teslim yerinin tam adını hem de hangi sürümün kullanıldığını eklemek gerekir. "FCA Bursa" yazmak yerine "FCA, Nilüfer Organize Sanayi Bölgesi, Bursa, Incoterms 2020" yazmak, ileride yaşanabilecek tartışmaların önemli bir kısmını baştan kapatır.
- Terim + tam adres + Incoterms sürümü birlikte yazılmalı
- Sigorta yükümlülüğü ve teminat seviyesi ayrıca belirtilmeli
- Yükleme ve boşaltma masraflarının kime ait olduğu netleştirilmeli
- Gecikme durumunda bekleme ücretinin kime yazılacağı kararlaştırılmalı
Teslim şekli maliyeti nasıl değiştirir?
Aynı sevkiyat, seçilen terime göre satıcı için birkaç yüz dolarlık fark yaratabilir. Özellikle DDP'de varış ülkesindeki vergi oranı, gümrük müşavirliği ücreti ve olası denetim masrafları satıcının üzerindedir. Teklif hazırlarken bu kalemleri önceden hesaplayan firmalar, sonradan kâr marjını kaybetmez. Emin olmadığınız güzergâhlarda, ilk sevkiyatı daha az riskli bir terimle yapmak makul bir yaklaşımdır.